Uniek vertaalproject Over de zwaluw bij poëziefestijn Gelselaar

Door Redactie op 01-07-2021


GELSELAAR – Een klein, maar populair poëziefestijn in het Achterhoekse dorp Gelselaar neemt met een uniek vertaalproject een hoge vlucht. Net als de zwaluw, die dit jaar het thema vormt. Plots bleken vele eeuwen omspannen. Ontdekt werd dat deze vogel ook al voorkwam in een zeer oud gedicht van Nederlandse bodem: het in het Latijn geschreven Over de zwaluw van Radboud van Utrecht, die nauw verbonden was met Oost-Nederland. Na meer dan duizend jaar inspireert hij tot een serie vertalingen uit de grondtaal. Naast de Nederlandse versie van ontdekker René Veenman wordt inmiddels ook vertaald naar het Achterhoeks, Twents en Gronings, Plattdüütsch en Duits. Leemtes in Nedersaksische vertalingen worden nog gevuld. Kroon op dit poëtische werk is de deelname van dichtende gymnasiasten in Groenlo.

Hoogtepunt op oktoberfeest en later publicatie
In eerste instantie worden enkele resultaten van het vertaalproject gepresenteerd op de slotmanifestatie van de poëziewedstrijden Nederlands en Nedersaksisch (zie www.appeldag.blogspot.com). Deze heeft plaats op zaterdag 9 oktober in het kerkje van Gelselaar. Hoofddoel van de organiserende projectgroep is te komen tot een bijzondere publicatie, die helpt dit Achterhoekse evenement verder te ontwikkelen. Met het oog hierop en om het uitzonderlijke karakter van het project kende de Stichting Fonds 1819 recent een substantiële bijdrage toe. Classicus Veenman schreef in jaargang 2005 van Madoc, tijdschrift over de Middeleeuwen, over Hebban olla vogala: “Het mogen dan de oudste dichtregels in de Nederlandse taal zijn, het is niet het oudste Nederlandse gedicht.” Na de keuze voor het met de geschiedenis van Gelselaar verbonden thema ‘zwaluw’ kwam zijn artikel in beeld. “Al veel eerder werden er in Nederland gedichten geschreven”, tekende Veenman op, “maar dan in het Latijn, de gangbare taal voor wetenschap en literatuur in de Middeleeuwen. Die Latijnse poëzie is veel minder bekend. Zo komt het dat het gedicht Over de zwaluw van Radboud van Utrecht alleen bekend is bij enkele geleerden die zich met het middeleeuws Latijn bezighouden, terwijl het zeer goede papieren heeft om als het oudste Nederlandse gedicht te mogen worden bestempeld.”

Door Duitser ontdekt in Vaticaanse bibliotheek
Tot de Duitse historicus Ernst Ludwig Dümmler in 1876 in een Duits tijdschrift publiceerde over het 44 regels tellende gedicht De hirundine (Over de zwaluw) was het gedurende lange tijd onbekend. Het werd aangetroffen in een Vaticaanse bibliotheek. In het kleine oeuvre van Radboud neemt Over de zwaluw een unieke plaats in, omdat het als enige niet aan een kerkelijk of religieus onderwerp is gewijd. Radboud werd geboren omstreeks het midden van de 9de eeuw, in de buurt van Namen. Toen in 899 bisschop Odilbold I van Utrecht overleed, volgde Radboud hem op. Hij resideerde niet in Utrecht, dat door de Vikingen was verwoest, maar in Deventer. Hij overleed in Ootmarsum op 29 november 917 en werd begraven in Deventer. De universiteit in Nijmegen is naar hem genoemd.

Uit een bezoek van ‘platschriever’ Gerrit Klaassen uit Goor aan de zwaluwenboerderij van projectcoördinator Arend Heideman in Gelselaar ontstond het idee voor een Twente vertaling. Zeer enthousiast sloten andere liefhebbers direct aan: Sander Grootendorst (Duits), Sebastiaan Roes (Achterhoeks) en Willem Tjebbe Oostenbrink (West-Gronings). Hij wierf spontaan een andere Groninger (Hogelandsters) en een Duitser (Ost-Freesk). Inmiddels zijn ook contacten gelegd met andere belangstellende Duitsers in de grensregio. Leerlingen (5e jaar Latijn) van het Marianum in Groenlo, onder leiding van docent dr. Ronald Blankenborg, ‘hertalen’ De hirundine nog in de laatste weken van dit schooljaar, “in een poging de poetic impact van het gedicht te vatten”. Poëzie, kunst, natuur en cultuur vloeien in het project samen. Dichter, journalist en natuurkenner Grootendorst werkt aan een essay over zwaluwen in de poëzie. Kunsthistoricus Jaap Nijstad verdiept zich in zwaluwen door de eeuwen heen in de kunst en Heideman beschrijft en fotografeert al jaren boerenzwaluwen in zijn achterhuis.

 

Foto’s: Bisschop Radboud, die in het Latijn over de zwaluw dichtte, op een muurschildering in de voormalige Broerenkerk in Zwolle, waarin nu boekhandel Waanders is gevestigd (Foto: Dries van den Akker s.j.) en boerenzwaluwen in boerderij Stokkink in Gelselaar (Foto: Arend J. Heideman).

Copyright © 2022 NUB
Realisatie: Niels Voortman - Computer-Parts.NL - Eibergen

Collectanten in Berkelland weer op pad voor de hersenstichting
BERKELLAND - Van 31 januari tot en met 5 februari 2022 houdt de Hersenstichting de jaarlijkse collecte. Ook in Berkelland gaan honderden collectanten......
Lees verder »

Expositie schilderijen Françoise Martens
RUURLO – Vanaf 7 februari t/m 30 maart zijn de werken van Françoise Martens te bewonderen in de expositieruimte van Kunstkring Ruurlo, op de eerste v......
Lees verder »

KNVB denkt competities uit te kunnen spelen, mits deze op 5 en 6 februari wordt hervat
BERKELLAND - De KNVB heeft goede hoop dat de amateurvoetbal competitie 'gewoon' kunnen worden uitgespeeld. Het is daarbij wel van belang dat de compe......
Lees verder »

Winterwandeling SV Kerkloo Eibergen opnieuw afgelast
EIBERGEN - De winterwandeling die op zondag 13 februari georganiseerd zou gaan worden door Schietvereniging Kerkloo uit Eibergen gaat wederom niet do......
Lees verder »

5x deze relatiegeschenken komen altijd van pas
BERKELLAND - Ben je net een onderneming gestart en ben je op zoek naar geschikte relatiegeschenken? Dan ben je er waarschijnlijk al achter gekomen da......
Lees verder »

Biebboeken laten bezorgen aan huis
BERKELLAND – Ken jij iemand die enorm graag leest, maar aan huis gebonden is? Wijs hem of haar dan op de mogelijkheid om boeken thuisbezorgd te krijg......
Lees verder »

Workshop gebarentaal in Bibliotheek Ruurlo
RUURLO – Na succesvolle edities in Eibergen en Lichtenvoorde start er in maart 2022 in de Bibliotheek Ruurlo een workshopcyclus ‘Kennismaken met geba......
Lees verder »

Bouw een virtuele wereld in het BIEBlab
BERKELLAND – Op 2 februari (Ruurlo) en 9 februari (Eibergen) kun je in het BIEBlab een virtuele wereld bouwen. In beide vestigingen begint het BIEBla......
Lees verder »

Museum de Scheper verlengt expositie over schilder Herman Abbink
EIBERGEN - Museum de Scheper heeft de tentoonstelling over Herman Abbink, de in Eibergen geboren landschapsschilder, verlengd. Deze interessante expo......
Lees verder »

Van wie is deze ring?
BORCULO - Wie is deze ring verloren bij de bushalte aan de Graafwichmanstraat in Borculo.  ......
Lees verder »

Inwonersaantal Berkelland nagenoeg gelijk gebleven
BERKELLAND - Het jaar 2021 leverde 361 geboortes op in onze gemeente. Daarentegen overleden er 491 mensen. Berkelland verwelkomde 1450 nieuwe inwoners......
Lees verder »

Campagne ‘Je schuld delen kost niks’ van start
BERKELLAND - Iedereen kan in de schulden terechtkomen. Je ziet het niet altijd aankomen. En soms juist wel. Een schuld is niks om je voor te schamen.......
Lees verder »

Fratsen door Marcel Stroet

Fratsen karsverhaal
NEEDE Wet ie `t ,wet ie `t al, wij goat “neet” samen noar de stal. Het wurdt wear `n kale bedoeling met de feestdaage. Efkes nog gauw noar `t café hen......
Lees verder »

Fratsen Hij is der wear
NEEDE - Sinterkloas is alwear in `t land . Dus `t gemas oaver de kleur`n van de Pieten geet wear an. As ie niks betters te doone hebt kun ie altied w......
Lees verder »

Fratsen Kletskassa
NEEDE - Wat veur de kleine winkeliers heel normaal is wurdt deur de supermarkten op e bloazen of ze iets nieuws hebt oet e vonden. Het preutje met de......
Lees verder »

Fratsen oogsttied
NEEDE - September is natuurlijk de oogstmoand bie oetstek.De boeren meit nog `n leste snit van `t land. Dit joar was natuurlijk biezonder vruchtboar ......
Lees verder »

NUB TV

Het Jaar Van Joost van Oostrum


BERKELLAND – Bij Berkelland FM blikte verslaggever Bas te Velthuis elk jaar op Oudejaarsdag terug op het jaar dat achter ons lag. In een drie uur durende uitzending sprak hij mensen die in het nieuws waren geweest dat jaar, met de weerman nam hij het weer van het afgelopen jaar nog eens door en steevast was er een terugblik met de burgemeester. Vele jaren was toenmalig burgemeester van Berkelland Hein Bloemen bij hem te gast in de studio. Later nam Joost van Oostrum dit stokje over. De afgelopen dagen blikte Bas voor Nieuws uit Berkelland terug met Berkellanders die er in 2021 toededen. Inmiddels met beelden erbij en volledig online verspreid. Uiteraard kunnen we niet anders dan op Oudejaarsdag deze serie te eindigen met Joost van Oostrum.

Uit de krant

Met trots dragen wij de groene Achterhoek muts en sjaal!
BERKELLAND - Deze prachtige Achterhoekse vlag muts met groene pluim is een mooi gebreide winter muts in de Achterhoek kleuren.. De heerlijk zachte mu......
Lees verder »

Geest eren
GEESTEREN - Als op oudejaarsavond om tien uur de klok in Geesteren slaat en je het schreeuwen van de steenuil hoort, is de kans groot dat de nieuwjaa......
Lees verder »

Balkenbrij is typisch Gelders: ‘Het smaakt lekkerder dan het klinkt’
ACHTERHOEK - Je houdt ervan, of je vindt het absoluut niet lekker: balkenbrij. Het vleesgerecht kent zijn oorsprong in Gelderland en is misschien wel ......
Lees verder »

Recept: Salade kalfstong met tartaar van ossenhaas
Ossenhaas tartaar: Benodigdheden: Gesnipperde ui (geblanceerd) Gehakte kappertjes Augurk Fijn gesneden bieslook Sweet chilli Zout en peper  &nbs......
Lees verder »

Willy’s tuincolumn: Koester het dialect a’j plat könt praoten, mo’j ut neet laoten
Hoe heet dit? En dat? Soms weet ik niet eens de Nederlandse naam, maar ken ik alleen het dialect. Maar geregeld vraag ik mij ook af of er naam is in ......
Lees verder »