Uniek vertaalproject Over de zwaluw bij poëziefestijn Gelselaar

Door Redactie op 01-07-2021


GELSELAAR – Een klein, maar populair poëziefestijn in het Achterhoekse dorp Gelselaar neemt met een uniek vertaalproject een hoge vlucht. Net als de zwaluw, die dit jaar het thema vormt. Plots bleken vele eeuwen omspannen. Ontdekt werd dat deze vogel ook al voorkwam in een zeer oud gedicht van Nederlandse bodem: het in het Latijn geschreven Over de zwaluw van Radboud van Utrecht, die nauw verbonden was met Oost-Nederland. Na meer dan duizend jaar inspireert hij tot een serie vertalingen uit de grondtaal. Naast de Nederlandse versie van ontdekker René Veenman wordt inmiddels ook vertaald naar het Achterhoeks, Twents en Gronings, Plattdüütsch en Duits. Leemtes in Nedersaksische vertalingen worden nog gevuld. Kroon op dit poëtische werk is de deelname van dichtende gymnasiasten in Groenlo.

Hoogtepunt op oktoberfeest en later publicatie
In eerste instantie worden enkele resultaten van het vertaalproject gepresenteerd op de slotmanifestatie van de poëziewedstrijden Nederlands en Nedersaksisch (zie www.appeldag.blogspot.com). Deze heeft plaats op zaterdag 9 oktober in het kerkje van Gelselaar. Hoofddoel van de organiserende projectgroep is te komen tot een bijzondere publicatie, die helpt dit Achterhoekse evenement verder te ontwikkelen. Met het oog hierop en om het uitzonderlijke karakter van het project kende de Stichting Fonds 1819 recent een substantiële bijdrage toe. Classicus Veenman schreef in jaargang 2005 van Madoc, tijdschrift over de Middeleeuwen, over Hebban olla vogala: “Het mogen dan de oudste dichtregels in de Nederlandse taal zijn, het is niet het oudste Nederlandse gedicht.” Na de keuze voor het met de geschiedenis van Gelselaar verbonden thema ‘zwaluw’ kwam zijn artikel in beeld. “Al veel eerder werden er in Nederland gedichten geschreven”, tekende Veenman op, “maar dan in het Latijn, de gangbare taal voor wetenschap en literatuur in de Middeleeuwen. Die Latijnse poëzie is veel minder bekend. Zo komt het dat het gedicht Over de zwaluw van Radboud van Utrecht alleen bekend is bij enkele geleerden die zich met het middeleeuws Latijn bezighouden, terwijl het zeer goede papieren heeft om als het oudste Nederlandse gedicht te mogen worden bestempeld.”

Door Duitser ontdekt in Vaticaanse bibliotheek
Tot de Duitse historicus Ernst Ludwig Dümmler in 1876 in een Duits tijdschrift publiceerde over het 44 regels tellende gedicht De hirundine (Over de zwaluw) was het gedurende lange tijd onbekend. Het werd aangetroffen in een Vaticaanse bibliotheek. In het kleine oeuvre van Radboud neemt Over de zwaluw een unieke plaats in, omdat het als enige niet aan een kerkelijk of religieus onderwerp is gewijd. Radboud werd geboren omstreeks het midden van de 9de eeuw, in de buurt van Namen. Toen in 899 bisschop Odilbold I van Utrecht overleed, volgde Radboud hem op. Hij resideerde niet in Utrecht, dat door de Vikingen was verwoest, maar in Deventer. Hij overleed in Ootmarsum op 29 november 917 en werd begraven in Deventer. De universiteit in Nijmegen is naar hem genoemd.

Uit een bezoek van ‘platschriever’ Gerrit Klaassen uit Goor aan de zwaluwenboerderij van projectcoördinator Arend Heideman in Gelselaar ontstond het idee voor een Twente vertaling. Zeer enthousiast sloten andere liefhebbers direct aan: Sander Grootendorst (Duits), Sebastiaan Roes (Achterhoeks) en Willem Tjebbe Oostenbrink (West-Gronings). Hij wierf spontaan een andere Groninger (Hogelandsters) en een Duitser (Ost-Freesk). Inmiddels zijn ook contacten gelegd met andere belangstellende Duitsers in de grensregio. Leerlingen (5e jaar Latijn) van het Marianum in Groenlo, onder leiding van docent dr. Ronald Blankenborg, ‘hertalen’ De hirundine nog in de laatste weken van dit schooljaar, “in een poging de poetic impact van het gedicht te vatten”. Poëzie, kunst, natuur en cultuur vloeien in het project samen. Dichter, journalist en natuurkenner Grootendorst werkt aan een essay over zwaluwen in de poëzie. Kunsthistoricus Jaap Nijstad verdiept zich in zwaluwen door de eeuwen heen in de kunst en Heideman beschrijft en fotografeert al jaren boerenzwaluwen in zijn achterhuis.

 

Foto’s: Bisschop Radboud, die in het Latijn over de zwaluw dichtte, op een muurschildering in de voormalige Broerenkerk in Zwolle, waarin nu boekhandel Waanders is gevestigd (Foto: Dries van den Akker s.j.) en boerenzwaluwen in boerderij Stokkink in Gelselaar (Foto: Arend J. Heideman).

Copyright © 2023 NUB
Realisatie: Niels Voortman - Computer-Parts.NL - Eibergen

Borculo krijgt een voorjaarskermis
BORCULO - Van 5 t/m 10 april gaat er in Borculo een voorjaarskermis plaats vinden aan de Haarloseweg. De organisatie van deze nieuwe kermis is in hand......
Lees verder »

Sportclub Neede dames winnaar barcompetitie Café de Ruif
NEEDE - Na een paar jaar afwezigheid hield Café de Ruif afgelopen jaar weer een ‘Barcompetitie’. Gisteravond kwamen alle deelnemende teams naar De Rui......
Lees verder »

Politieke Avond op 31 januari
BERKELLAND - Op dinsdag 31 januari is de volgende Politieke Avond in het gemeentehuis in Borculo. Tijdens een Politieke Avond worden er eerst politie......
Lees verder »

Gratis workshop ‘Social media’ voor verenigingen
RUURLO – Verzorg jij de publiciteit voor je vereniging of non-profit organisatie? En wil je bijgespijkerd worden op het gebied van het gebruik van so......
Lees verder »

Maak kennis met bridge
REGIO - Denkt u weleens: bridge is ingewikkeld? Of bridge is saai? Kwik Bridge laat mensen (jong en oud) op een laagdrempelige manier kennis maken me......
Lees verder »

Chouffe kabouterparty bij Café De Stier
EIBERGEN - Zaterdag 4 februari is er vanaf 21.00 uur een Chouffe kabouterparty in De Stier. Een hilarisch evenement waarbij De Stier meerdere soorten......
Lees verder »

Kyra vermist in Ruurlo
RUURLO - Kyra is sinds gisteravond vermist in Ruurlo (omgeving Bruil) Het is een teefje van 6 jaar oud en schuw. Bij zichtmelding graag direct contac......
Lees verder »

Wolfmother (AU), Antoon en Maan nieuwe namen in line-up Zwarte Cross 2023
BERKELLAND - De line-up van de Zwarte Cross 2023 begint steeds meer vorm te krijgen. Met Nederlandse smaakmakers als Antoon en Maan, maar ook de werel......
Lees verder »

Schoolbrede trajectklas van het Assink lyceum voorkomt vroegtijdig schoolverlaten
EIBERGEN - Sinds schooljaar 2020-2021 heeft het Assink lyceum een schoolbrede trajectklas. De trajectklas is een kleinschalige voorziening binnen onz......
Lees verder »

Volleybalvereniging Tornax gaat Ruurlo worst verkopen
RUURLO - Zaterdag 28 januari houdt Volleybalvereniging Tornax haar jaarlijkse actie om de clubkas te spekken. Ook dit jaar is er gekozen voor de wors......
Lees verder »

Vindt u autorijden in het donker onprettig? Reis met het openbaar vervoer!
RUURLO - Het is weer winter: dat betekent dat de dagen korter zijn en het eerder donker is. Wanneer u liever niet in de auto stapt als het schemerig ......
Lees verder »

Inschrijving voor Achterhoekse Band Competitie 2023 geopend
BERKELLAND - In 2023 wordt de elfde editie van de Achterhoekse Band Competitie (ABC) gehouden, op zaterdag 25 maart. Dit gezamenlijke initiatief van ......
Lees verder »

Fratsen door Marcel Stroet

Fratsen neet te volgen
NEEDE - Heb ie dat ok wal es dat ie der niks mear van snapt? Noe volgt een paar onnavolgboare berichten oet `t dagelijks nieuws. Rutte stelt 100 milj......
Lees verder »

Fratsen dagje oet
NEEDE - Ik was deur VIOS oet e neudigt um eens een keartje met te goan as sponsor van disse mooie vereniging noar FC Twente. Fantastisch natuurlijk w......
Lees verder »

Fratsen wat een gedoo
NEEDE - De prieze van gas en stroom riest de panne oet. Wat leu kunt `t neet mear betalen allemoale,wat een nare toestand. Noe krieg ie allerlei tips......
Lees verder »

Fratsen kamelen
NEEDE - Dreuge,dreuge,dreuge op `t moment dat ik dit schrief heb wij net oetgerekend onder de jammarkt een buitje ehad. Was nog ens neet zovulle en zo......
Lees verder »

NUB TV

Het Jaar Van Joost van Oostrum


BERKELLAND – Traditiegetrouw sluiten we de serie “Het Jaar Van…” af met burgemeester Joost van Oostrum. Met hem nemen we op de laatste dag van 2022 het afgelopen jaar door.

Uit de krant

Met trots dragen wij de groene Achterhoek muts en sjaal!
BERKELLAND - Deze prachtige Achterhoekse vlag muts met groene pluim is een mooi gebreide winter muts in de Achterhoek kleuren.. De heerlijk zachte mu......
Lees verder »

Geest eren
GEESTEREN - Als op oudejaarsavond om tien uur de klok in Geesteren slaat en je het schreeuwen van de steenuil hoort, is de kans groot dat de nieuwjaa......
Lees verder »

Balkenbrij is typisch Gelders: ‘Het smaakt lekkerder dan het klinkt’
ACHTERHOEK - Je houdt ervan, of je vindt het absoluut niet lekker: balkenbrij. Het vleesgerecht kent zijn oorsprong in Gelderland en is misschien wel ......
Lees verder »

Recept: Salade kalfstong met tartaar van ossenhaas
Ossenhaas tartaar: Benodigdheden: Gesnipperde ui (geblanceerd) Gehakte kappertjes Augurk Fijn gesneden bieslook Sweet chilli Zout en peper  &nbs......
Lees verder »

Willy’s tuincolumn: Koester het dialect a’j plat könt praoten, mo’j ut neet laoten
Hoe heet dit? En dat? Soms weet ik niet eens de Nederlandse naam, maar ken ik alleen het dialect. Maar geregeld vraag ik mij ook af of er naam is in ......
Lees verder »