NEEDE – De 15‑jarige Mick Voortman uit Neede staat voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart op de kieslijst van BBB Berkelland. De opvallende jonge leeftijd zorgt voor vragen bij inwoners: mag dit eigenlijk wel en wat gebeurt er als hij voldoende stemmen haalt?
Minderjarigen op de kieslijst
Volgens de Kieswet is het toegestaan dat minderjarigen op een kandidatenlijst worden geplaatst, zolang zij tijdens de zittingsperiode van de komende gemeenteraad de leeftijd van achttien jaar bereiken. Dat volgt uit artikel H7 van de Kieswet en is eerder bevestigd in onder meer een uitspraak van de Raad van State, waarin werd bepaald dat een vijftienjarige kandidaat niet van de lijst mocht worden geschrapt zolang hij binnen de raadsperiode meerderjarig zou worden. Deze wettelijke ruimte verklaart waarom ook een 15‑jarige kandidaat zoals Voortman rechtsgeldig op de kieslijst kan staan.
Gekozen worden mag, maar niet meteen plaatsnemen
Hoewel de Kieswet toestaat dat minderjarigen zelfs gekozen kunnen worden, gelden er strengere eisen voor het daadwerkelijk bekleden van het ambt. De Gemeentewet schrijft voor dat iemand pas tot de gemeenteraad kan toetreden wanneer hij of zij achttien jaar oud is, in de gemeente woont en niet uitgesloten is van het kiesrecht. Minderjarige kandidaten worden daarom pas beëdigd zodra zij hun achttiende verjaardag hebben bereikt. Tot dat moment kunnen zij niet deelnemen aan raadsvergaderingen of besluiten.
Wat gebeurt er bij een verkiezing van een minderjarige?
Wanneer een minderjarige kandidaat zoals Mick voldoende stemmen krijgt, wordt hij formeel wel gekozen, maar kan hij nog niet worden toegelaten tot de raad. De zetel blijft dan vacant totdat hij achttien wordt en de beëdiging kan plaatsvinden. Mocht hij ervoor kiezen de benoeming niet te aanvaarden, dan gaat de zetel automatisch over op de volgende kandidaat volgens de lijstvolgorde. Daarmee blijft de verkiezingsuitslag gerespecteerd, terwijl de wettelijke leeftijdsgrens voor raadsleden behouden blijft.
Juridisch duidelijk maar uitzonderlijk in de praktijk
Hoewel de regels helder zijn, blijft het bijzonder wanneer een kandidaat zo jong is als Mick Voortman. De wet sluit jonge politieke betrokkenheid niet uit, maar bewaakt tegelijkertijd de volwassenheid die nodig is voor het bekleden van een publieke functie. Zo ontstaat in de praktijk een constructie waarin jongeren zich verkiesbaar kunnen stellen en politieke ervaring kunnen opdoen, maar pas bij het bereiken van de wettelijke minimumleeftijd de stap naar het raadswerk daadwerkelijk kunnen zetten.
Foto: Mick Voortman (onderste rij precies in het midden) te midden van de BBB Berkelland kandidaten
