BERKELLAND – Komende dinsdag vergadert de gemeenteraad van Berkelland in beslotenheid over de herbenoeming van burgemeester Joost van Oostrum. Veel mensen zijn nu in de veronderstelling dat dit een spannend debat kan worden, maar niet is minder waar. In Nederland komt het slechts zelden voor dat een gemeenteraad een burgemeester niet voor een nieuwe termijn aanbeveelt. Hoewel een burgemeester steeds na zes jaar opnieuw moet worden beoordeeld, is het uitgangspunt volgens de landelijke richtlijnen dat herbenoeming in principe plaatsvindt, tenzij er sprake is van zwaarwegende redenen om daarvan af te wijken. Dat blijkt uit de officiële handreiking voor burgemeesters en informatie van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters. Daarin wordt benadrukt dat een gemeenteraad niet zomaar van een burgemeester kan afstappen; alleen als herhaaldelijk en aantoonbaar blijkt dat een burgemeester onvoldoende functioneert en gemaakte afspraken geen verbetering opleveren, kan een niet‑herbenoeming aan de orde zijn.
Zorgvuldig
De procedure rondom een herbenoeming is zorgvuldig vastgelegd. De burgemeester geeft tijdig aan of hij of zij voor een nieuwe termijn in aanmerking wil komen, dit heeft Van Oostrum in september 2025 gedaan. Vervolgens vormt de gemeenteraad een oordeel, dat mede gebaseerd is op eerdere klankbordgesprekken waarin verwachtingen, functioneren en eventuele knelpunten worden besproken. De Commissaris van de Koning ziet erop toe dat het proces volgens de regels verloopt en adviseert uiteindelijk de minister van Binnenlandse Zaken, die samen met de koning besluit over de herbenoeming. Hiermee is geborgd dat een weigering niet lichtvaardig kan worden uitgesproken en dat zorgvuldigheid, vertrouwelijkheid en onderbouwing leidend zijn.
Geen positieve aanbeveling
Hoewel uitzonderlijk, zijn er situaties waarin een raad besluit geen positieve aanbeveling af te geven. In zulke gevallen moet er sprake zijn van een duidelijk dossier waarin structurele problemen zijn vastgelegd en besproken. Als dat ontbreekt, kan de minister besluiten om de aanbeveling van de gemeenteraad niet te volgen. De herbenoeming blijft immers een formeel Koninklijk Besluit. Hierdoor komt het in de praktijk slechts sporadisch voor dat een burgemeester daadwerkelijk niet wordt herbenoemd, en wordt in de meeste gevallen de zittende burgemeester na zes of twaalf jaar opnieuw benoemd voor een volgende termijn.
