BERKELLAND – Het herdenkingsboek Hendrik Willem Heuvel bij zijn 100e sterfdag zet deze schrijver in een ander licht. Naast zijn amper bekende en nu uitvoerig toegelichte publicatie Licht over de graven; Gedachten over onsterfelijkheid uit 1921 en zijn onbekende liefdesverhaal Hilde zijn enkele artikelen over hem opgenomen, die een nieuwe kijk bieden. Heuvel wordt zaterdag 9 mei in Borculo met verschillende activiteiten herdacht, waaronder de officiële presentatie van dit boek. Voor het eerst wordt thans de in 1864 op Blauwhand in Oolde bij Laren geboren Heuvel uitvoerig belicht als drankbestrijder. Eveneens grondig bestudeerd voor deze nieuwe uitgave is zijn vriendschap met de 25 jaar jongere schrijver Hendrik Odink uit Eibergen, die volgens Leo van Dijk verder reikte dan een gedeelde interesse voor het verleden van hun streek. Over één ding waren ze het volgens hem roerend eens: thuis bij moeder ligt het paradijs. Dankbaar maakte Van Dijk gebruik van een onlangs opgedoken stapeltje brieven uit Odinks jonge jaren.
Actief drankbestrijder
Naar Heuvel als geheelonthouder en actief drankbestrijder werd nog nooit onderzoek verricht. Hij publiceerde er in 1909 de brochure Een Vijand van Stad en Land over. Zijn keuze werd veelal toegeschreven aan de drankellende die hij ervoer in zijn kerkelijke functies in Borculo. Arend J. Heideman trekt in het artikel Stad én land duwden Heuvel naar de geheelonthouding een andere conclusie: “Uitwassen in Gelselaar, waar hij hiervóór onderwijzer was, beïnvloedden hem wellicht sterker.” Na ruim een eeuw onthult Heideman hierbij ook iets over een verschrikkelijk ontspoorde bruiloft, waarin Heuvel een ‘heksensabbath’ zag en op reageerde.
Negen auteurs naast Heuvel
Naast Heuvel, van wie vijf verhalen alsnog of opnieuw verschijnen en die aandacht krijgt in een stuk over twee eerdere herdenkingen (in 1926 en in 1964, een eeuw na zijn geboorte), prijken de namen van negen andere auteurs in het boek. Onder wie die van de vier redactieleden, allen lid van de studiekring H.W. Heuvel. Hoofdredacteur (ook bij vier eerdere Heuvelboeken) Willem J. Ouweneel schreef naast een inleidend stuk de artikelen Het geloof van Hendrik Willem Heuvel en Heuvel en de dokters (de echte en de onechte) en René Nijhof schenkt aandacht aan Heuvel en het onderwijs. Onder de auteurs zijn ook twee familieleden van Heuvel: achterkleinzoon Johan van Rhijn (hij schreef Heuvels missie) en Tonny Roeterdink (achterkleinzoon van een broer van Heuvel en lid van de studiekring), die ‘Klein-Jan’ in de Hof van Eden presenteert, over een verhaal van Heuvel dat veel gelijkenis vertoont met het begin van zijn klassieker Oud Achterhoeksch boerenleven, maar minder autobiografisch is.
Wandeling met Heuvel
André van Gessel, troubadour van het lied met de woorden ‘Heuvel is dood’, laat in opmerkelijk proza Heuvel voor één dag terugkeren in de tijd en een wandeling maken met allerlei mensen die in relatie stonden of staan tot hem. Zo duidt hij met hen de betekeniswereld van Heuvel en zijn werk. Theo Leoné werpt met het artikel Gerrit Kraa zet Heuvel in de eregalerij van rasvertellers een Twentse blik op Heuvel. Zeer jong in vergelijking met de overige auteurs is de dertiger Kay Wils, die schreef over de bijzondere vriendschap tussen Heuvel en de Ruurlose evangelist Hilbrandt Boschma, over wie hij vaker publiceerde. Hendrik Willem Heuvel bij zijn 100e sterfdag telt 379 bladzijden, is een uitgave van Aspekt en is in de boekhandel verkrijgbaar voor € 24,95.
Foto’s:
1. Een minder bekend portret van Heuvel staat op de voorkant van het herdenkingsboek.
2. Heuvel en zijn gezin in 1905, in het begin van zijn jaren in Borculo, waar hij schoolhoofd was.
