BERKELLAND – Van 1 tot en met 8 maart is het weer de Waeke van ’t Achterhookse en Liemerse Book: de week waarin verhalen en boeken in en over de streek(taal) en cultuur centraal staan. In lokale boekhandels staan titels met regionale verhalen, cultuur en taal extra in de spotlight en bij aankoop van een streekboek krijg je het kadobuukske Flonkergood gratis mee. De Waeke wordt op zondag 1 maart om 11.00 uur afgetrapt bij de Mattelier in Groenlo, waar ook het Beste Boek van Achterhoek en Liemers 2025 wordt bekendgemaakt. Er worden prachtige boeken geschreven in en over de Achterhoek en Liemers. Boeken met streekbinding, die gaan over gebeurtenissen in de regio of waarin de streekcultuur, gebruiken en -taal naar voren komen. Tijdens de Waeke van ’t Achterhookse en Liemerse Book krijgen deze titels extra aandacht en wordt het laezen en schrieven in streektaal actief gestimuleerd.
Ontstaan en missie van de Waeke
De Waeke is in het leven geroepen door Dialectkring Achterhook en Liemers, Vrienden van de Streektaal Lochem en Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers. De eerste editie vond plaats net voor de eeuwwisseling, weet Joop Hekkelman, sinds 2008 betrokken bij de Waeke als organisator, boekselecteur, Flonkergood-aanspreekpunt, eindredacteur en presentator van de jaarlijkse bijeenkomst. ‘In 1998/1999 kwam de eerste Flonkergood uut onder de vlagge van de Waeke van ’t Achterhookse en Liemerse Book. Der volgen ‘n biejeenkomst met een presentatie aover ’n streektaal gerelateerd onderwerp, veur ’n beslaoten gezelschap.’ Het stimuleren en promoten van de streektaal was en is een belangrijk doel van de Waeke. Het laezen en schrieven in ’t Achterhook of Liemers is daar belangrijk onderdeel van, want zo wordt een, van oudsher, gesproken taal behouden en gebruikt voor de toekomst. ‘Tot en met 2014 gingen de beide dialectkringen joorleks een dag rond um vanuut de kofferbak beuke te verkopen. Dat gebeuren in ’n dorp of buurtschap woor gin boekhandel was. De laatste keer was 2014 in Loorne.’
Flonkergood
In Flonkergood, het kadobuukske van de Waeke, worden jaarlijks verhalen en gedichten in streektaal verzameld. De eerste Flonkergood verscheen in 1998; dit jaar komt dus de 28e editie uit. Hekkelman: ‘Anvankelek bunt der bestaonde verhalen selecteerd. Vanaf 2001 is Flonkergood afwisselend evuld met verhalen uut de joorlekse schriefwedstried en/of bestaonde verhalen. Biezunder was 2014, toen bunt zeuven verhalen van Simon Carmiggelt vertaald deur zeuven Achterhookse en Liemerse schrievers.’ Het boekje ging met de tijd mee; zo werden het logo en de cover vernieuwd en kwamen er mooie illustraties bij een aantal verhalen te staan. Sinds 2015 wordt Flonkergood volledig gevuld met ingestuurde dialectverhalen, meestal aan de hand van een thema. Waar er vroeger wel eens te weinig inzendingen en een gebrek aan kwaliteit waren, is dat nu helemaal anders. ‘De belangstelling veur laezen van en schrieven in de streektaal is de leste tien joor too-enommen. Dat is te marken an de deelname an schriefcursussen en schriefgroepen, maor ok an de inzendingen veur Flonkergood. Tegenswoordig he’w gemiddeld joorleks zo’n veerteg schrievers dee goed bunt veur zo’n viefteg inzendingen veur Flonkergood.’
Beste Boek Achterhoek en Liemers
Tijdens de Waeke wordt dus het Beste Boek van Achterhoek en Liemers gekozen. Het gaat om een titel met duidelijke streekbinding, maar niet per se in streektaal geschreven. ‘De Waeke is ondersteunend en andach gevend an wat de regio voortbreg an beuke. Doorbi-j bunt streektaalbeuke veural ’n nichemarkt. Veur de verkoop dervan mot, buuten de aegen kring, hard ewarkt wodden’, aldus Hekkelman, die stelt dat bij de diversiteit van streektalen ook een divers aanbod van boeken past. ‘Dat kump met kleinschalegheid ’t beste töt zien recht. A’j bie de luu in de buurte blieft, dan kö’j ze raken en geet de taal meer laeven.’ Dat streektaal tijdens de Waeke de absolute hoofdrol speelt, is volgens Hekkelman nog toekomstmuziek; de vijf genomineerde titels voor Beste Boek zijn dit jaar bijvoorbeeld niet in streektaal geschreven, maar hebben wel een duidelijke band met de regio.
Waeketreffen 1 maart
Iedereen is van harte welkom bij ’t Waeketreffen op zondag 1 maart vanaf 11.00 uur bij de Mattelier in Groenlo: het feestelijke startmoment van de Waeke. Daar wordt de winnaar van het Beste Boek van Achterhoek en Liemers bekendgemaakt en wordt het kadobuukske Flonkergood officieel gepresenteerd. Verder zijn er voordrachten uit het boekje en klinkt er muziek van Fien Snelting. De toegang is gratis en aanmelden is niet nodig. Meer info op www.ecal.nu.
