BERKELLAND – In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen krijgt de redactie regelmatig vragen over de voorkeurstem: wat is het, wanneer telt die mee en kan een kandidaat lager op de lijst daarmee toch in de raad komen? De voorkeurstem is de stem die een kiezer uitbrengt op één specifieke kandidaat op de lijst van een partij. Die stem telt niet alleen mee voor het totaal van de partij, maar ook voor het persoonlijke resultaat van die kandidaat. Daarmee kan een kandidaat die lager op de lijst staat alsnog in de gemeenteraad komen, mits hij of zij voldoende voorkeurstemmen krijgt.
Kiesdeler
De drempel voor een voorkeurzetel is 25% van de kiesdeler. De kiesdeler is het aantal geldige stemmen in de gemeente gedeeld door het aantal raadszetels. In een gemeente met 27 raadszetels – zoals Berkelland – bereken je de kiesdeler door het totaal aantal geldige stemmen door 27 te delen. Een kwart van dat getal is vervolgens het minimumaantal voorkeurstemmen dat een kandidaat nodig heeft om op eigen kracht een zetel te claimen. Haalt een kandidaat die drempel, dan mag hij of zij hoger geplaatste partijgenoten passeren bij de zetelverdeling. Komt een kandidaat niet aan de 25%-drempel, dan geldt simpelweg de lijstvolgorde: de zetels die een partij behaalt, gaan dan naar de kandidaten in de volgorde zoals op de lijst staat.
Kort samengevat
Een voorkeurstem kan doorslaggevend zijn. Wie bewust een kandidaat aankruist, vergroot de kans dat juist díe persoon in de raad komt—zeker wanneer de kandidaat de 25% van de kiesdeler haalt. Dat maakt stemmen op lokaal niveau een directe manier om invloed uit te oefenen op wie jou in gemeenteraad vertegenwoordigt.
