BERKELLAND – Waar in het voorjaar de maiszaadjes de grond in gingen, maken boeren in Berkelland zich nu langzaam op voor een van de meest herkenbare momenten van het agrarische jaar: de maïsoogst. Vanaf september verschijnen de grote hakselcombinaties weer op de akkers en trekken tractoren met volle kippers af en aan over de wegen. Voor veel inwoners hoort het geluid van de machines net zo bij het najaar als vallende bladeren en de eerste frisse ochtenden. Berkelland is van oudsher een gemeente waar de landbouw een belangrijke rol speelt. Het afwisselende landschap van weilanden, akkers en boerenerven wordt voor een groot deel gevormd door melkveehouders. Juist voor deze bedrijven is mais een onmisbaar gewas. De plant vormt een belangrijk onderdeel van het voer voor melkkoeien en draagt daarmee indirect bij aan de productie van melk, kaas en andere zuivelproducten. Hoewel mais tegenwoordig niet meer weg te denken is uit het Achterhoekse landschap, is het gewas oorspronkelijk afkomstig uit Midden Amerika. Via Europa vond mais uiteindelijk ook zijn weg naar Nederland. Vooral vanaf de tweede helft van de vorige eeuw nam de teelt sterk toe. Dankzij verbeterde rassen en moderne landbouwtechnieken bleek de plant uitstekend geschikt voor het Nederlandse klimaat. Inmiddels kleuren duizenden hectares landbouwgrond in de regio iedere zomer groen door de hoge maisplanten.
Van zaaien tot oogsten
Aan de oogst gaat een maandenlang groeiproces vooraf. In het voorjaar, meestal tussen half april en half mei, wordt de mais gezaaid. De bodem moet voldoende zijn opgewarmd voordat het zaad kan ontkiemen. Na enkele weken verschijnen de eerste groene plantjes boven de grond. Tijdens de zomer groeit de mais in hoog tempo. Onder gunstige omstandigheden kan een perceel in enkele maanden tijd veranderen in een dicht “maisbos” van ruim twee meter hoog. De planten maken gebruik van zonlicht, vocht en voedingsstoffen uit de bodem om zich te ontwikkelen. In de loop van augustus en september ontstaat de kolf waarin de bekende maiskorrels groeien. Op dat moment beoordelen boeren voortdurend het vochtgehalte en de rijpheid van het gewas. Het juiste oogstmoment is belangrijk. Te vroeg oogsten gaat ten koste van de voedingswaarde, terwijl te lang wachten risico’s met zich meebrengt door weersomstandigheden.
Indrukwekkende machines
Wanneer de mais rijp is, begint het werk waarvoor veel mensen langs de kant van de weg even stil blijven staan. Grote zelfrijdende hakselaars trekken van perceel naar perceel. Met indrukwekkende snelheid worden de planten afgesneden, verhakseld en via een lange pijp direct in naastrijdende kippers geblazen. De gehakselde mais wordt vervolgens naar een kuilopslag op het erf gebracht. Daar wordt het gewas stevig aangereden en afgedekt zodat het kan fermenteren. Dit zogenaamde inkuilen zorgt ervoor dat het voer maandenlang goed bewaard blijft. Veel melkveehouders beschikken daarmee over een voorraad voer voor de komende winter en een deel van het voorjaar.
Drukke periode op de weg
De maïsoogst betekent ook extra verkeer op de wegen in Berkelland. Tractoren met grote aanhangers rijden af en aan tussen akker en boerenerf. Vooral op landelijke wegen en in het buitengebied kunnen weggebruikers hiermee te maken krijgen. Voor automobilisten en fietsers vraagt dit soms wat extra geduld. Landbouwvoertuigen zijn groot en breed en rijden vaak minder snel dan het overige verkeer. Daarnaast kunnen oogstwerkzaamheden tijdelijk zorgen voor modder op de weg of voor verkeersbewegingen op plekken waar het normaal gesproken rustig is. Boeren en loonwerkers proberen de overlast zo veel mogelijk te beperken, maar vragen tegelijkertijd begrip voor deze drukke periode. De oogst moet vaak plaatsvinden binnen een relatief korte tijdspanne waarin weersomstandigheden een belangrijke rol spelen.
Een jaarlijks gezicht in het Berkellandse landschap
Voor veel inwoners is de maïsoogst meer dan alleen een agrarische activiteit. Het is een jaarlijks terugkerend tafereel dat hoort bij het karakter van Berkelland. Generaties boeren hebben gewerkt aan de ontwikkeling van de landbouw die de gemeente groot heeft gemaakt. De oogstperiode laat ieder jaar opnieuw zien hoeveel werk er schuilgaat achter de voedselproductie en het beheer van het landschap. Wanneer in september de eerste percelen worden geoogst en de karakteristieke hakselaars weer door het buitengebied trekken, vormt dat voor velen het zichtbare teken dat de zomer langzaam plaatsmaakt voor het najaar. Voor de agrarische sector betekent het vooral de afronding van maanden werk op het land en de voorbereiding op een nieuw seizoen.
