NEEDE – Neede staat woensdag 26 augustus opnieuw in het teken van de Nationale Jammarkt. De markt wordt in 2026 voor de 34ste keer gehouden en is in de loop der jaren uitgegroeid tot een van de meest herkenbare evenementen van het dorp. In het centrum draait die dag alles om jam, gelei, confituur, marmelade, chutney, zomerse zoetigheid, entertainment en natuurlijk de Jamkoningin. De markt duurt van 10.00 tot 17.00 uur en trekt al jaren vele duizenden bezoekers.
Oorsprong
De oorsprong van de Jammarkt ligt in de bijzondere geschiedenis van Neede. Aan het begin van de twintigste eeuw stond in het dorp een van de eerste echte jamfabrieken van Nederland. De fabriek, bekend als ’n Jam, was vanaf 1903 actief en speelde tot de crisisjaren in de jaren dertig een belangrijke rol in het dorp. Veel inwoners uit Neede en omgeving werkten er, zeker in de oogsttijd. Die geschiedenis raakte later wat op de achtergrond, totdat eind jaren tachtig werd gezocht naar een nieuwe invulling voor de jaarmarkten in het dorp. Het idee voor een markt rond jam kwam van Arjan van Faassen, destijds gemeentevoorlichter in Neede. De bestaande jaarmarkten liepen terug en de gemeente wilde iets organiseren dat onderscheidend was. Van Faassen stelde voor om de vergeten jamgeschiedenis van Neede opnieuw zichtbaar te maken. Niet iedereen was direct overtuigd van het plan, maar uiteindelijk besloot de organisatie het gewoon te proberen. In 1991 werd de eerste editie gehouden. Daarmee mocht Neede zich de eerste en enige jammarkt van Nederland noemen.
Eerst edtie
Die eerste editie begon bescheiden. Er was geen draaiboek en ook geen voorbeeld elders in het land. De organisatie besloot de markt breder te maken dan alleen potjes jam. Ook vruchten, conserven en aanverwante producten kregen een plek. Van Faassen ging langs winkels om adressen van jammakers te verzamelen en vroeg ook Hero, destijds de enige grote jamfabriek die Nederland nog had, om mee te doen. Uiteindelijk stonden er bij de eerste editie ongeveer twintig kramen, met onder meer producenten, hobbyisten en regionale liefhebbers. Wat klein begon, groeide uit tot een nationale markt met een eigen gezicht. Tegenwoordig staat de Jammarkt bekend om het brede aanbod van jam, gelei, marmelade, confituur en chutney, gemaakt door zowel professionele makers als enthousiaste hobbyisten. Bezoekers vinden er niet alleen klassieke smaken als aardbei, framboos, bosbes en abrikoos, maar ook verrassende en minder alledaagse combinaties. Daarnaast zijn er stands met zomerse zoetigheden en producten die passen bij het thema van fruit en inmaken.
2026
De editie van 2026 vindt plaats op woensdag 26 augustus in het centrum van Neede. Volgens de evenementeninformatie begint de markt om 10.00 uur en eindigt deze om 17.00 uur. De organisatie spreekt op de eigen website van een unieke markt met vele soorten jam, gelei, confituur, marmelade en chutney. Ook is er entertainment in het centrum en speelt de Jamkoningin opnieuw een prominente rol.
Jamkoningin
Een van de bekendste tradities van de Jammarkt is de bekendmaking van de Jamkoningin of Jamkoning. Om 11.00 uur wordt de nieuwe “Needse Koninklijke hoogheid van de jam” gepresenteerd. De Jamkoningin of Jamkoning van het voorgaande jaar draagt dan de kroon en sjerp over aan de opvolger. Aansluitend wordt de Jammarkt officieel geopend. De rol van Jamkoningin is meer dan alleen een feestelijke titel. De gekozen vertegenwoordiger promoot de Jammarkt, gaat in gesprek met bezoekers en standhouders, proeft jammen en is aanwezig bij activiteiten die met de markt verbonden zijn. In 2025 was Marloes Bartelink de Jamkoningin van Neede. In 2015 was Maurice te Spenke de eerste en tot nu toe enige Jamkoning. Dat gebeurde bij het jubileumjaar van de Nationale Jammarkt.
Onlosmakelijk verbonden
De Jammarkt is daarmee veel meer dan een gewone warenmarkt. Het evenement vertelt het verhaal van een dorp dat zijn eigen geschiedenis opnieuw heeft omarmd. Waar ooit de jamfabriek stond en inwoners werkten met fruit en conserven, komen nu jaarlijks duizenden bezoekers samen om te proeven, te struinen en elkaar te ontmoeten. De combinatie van streekgevoel, zoetigheid, ambacht, muziek en traditie maakt de Nationale Jammarkt tot een evenement dat onlosmakelijk met Neede verbonden is geraakt. Wie de sfeer van de Jammarkt wil beleven, kan woensdag 26 augustus terecht in het centrum van Neede. De markt is geopend van 10.00 tot 17.00 uur.
