EIBERGEN – Het is een godsgeschenk voor ons museum”, zegt Norbert Eeltink enthousiast. Als archeoloog bij museum De Scheper in Eibergen wist hij twee jaar geleden al dat hij iets bijzonders in de collectie had gekregen: bronzen sieraden en voorwerpen uit lang vervlogen tijden. “Ze zijn van ‘De Vorstin van Eibergen’ geweest. 3000 jaar geleden was Eibergen een vorstelijke residentie”, vertelt Eeltink. “De voorwerpen wijzen op een elite van het allerhoogste niveau met internationale contacten.” Tijdens de presentatie van het onderzoek kan hij zijn enthousiasme nauwelijks verbergen.
Veertig jaar in keukenpapier
Niet alleen de sieraden zelf zijn bijzonder. Ook het verhaal over de weg die ze uiteindelijk naar het museum aflegden, is opmerkelijk. Ruim veertig jaar geleden deed een onbekende vinder uit de gemeente Berkelland een bijzondere ontdekking. Hij vond bronzen sieraden en voorwerpen die weleens heel oud konden zijn. De vondst werd vervolgens jarenlang thuis bewaard, gewikkeld in keukenpapier en opgeborgen in een houten kistje. Drie jaar geleden schonk de vinder het kistje aan museum De Scheper.
Onderzoek naar bijzondere vondst
Museumarcheoloog Norbert Eeltink kreeg het kistje in handen en besefte direct dat hij met iets bijzonders te maken had. “Ik was echt compleet perplex.” Hij zag onder meer grote spiraalarmbanden die hij niet eerder uit Nederland kende. “Dit zijn geen spulletjes die iedereen destijds op de plank had liggen”, aldus Eeltink. Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed bestudeerden vervolgens de vondst. In totaal bestaat deze uit minstens negentien voorwerpen, waaronder bijlen, armbanden, haarsieraden en glazen kralen. Ze dateren uit de negende tot vroege achtste eeuw voor Christus. Eeltink presenteerde het onderzoek bij Museum Smedekinck in Zelhem.
De Vorstin van Eibergen
Een aantal stukken uit de verzameling valt volgens de onderzoekers extra op. Zo zijn er twee onderdelen van een prikstok gevonden. Daarmee kon een wagenmenner de dieren voor zijn wagen aanwijzingen geven. Dergelijke onderdelen zijn binnen Nederland uniek. In het buitenland zijn vergelijkbare stukken aangetroffen in uitzonderlijk rijke graven. “Dit zijn geen spulletjes die iedereen destijds op de plank had liggen”, benadrukt Eeltink nogmaals. De aangetroffen armbanden werden mogelijk gedragen door een voorname vrouw. Eeltink noemt haar daarom ‘De Vorstin van Eibergen’. Het verhaal zet het Eibergen van ongeveer 3000 jaar geleden in een heel ander daglicht. Archeologisch tekenaar Siebe Boersma maakte zelfs een impressie van hoe de Vorstin van Eibergen eruit zou kunnen hebben gezien.
Wie was deze vorstin?
Maar wie was deze vrouw precies? Had Eibergen eeuwen geleden daadwerkelijk een soort vorstenhuis? Was de vrouw afkomstig uit het huidige Nederland of misschien uit het huidige Duitsland? En woonde ze daadwerkelijk in Eibergen? “Dat is iets wat we natuurlijk niet weten, maar het is wel waarschijnlijk”, zegt Eeltink. De voorwerpen zijn gevonden in een gebied waar veel grafheuvels liggen. Waarom de waardevolle bezittingen uiteindelijk in een bos in Eibergen terechtkwamen, blijft eveneens gissen. Volgens de onderzoekers lijkt het erop dat het om een offer ging. Dit wordt een depot genoemd, een verzameling persoonlijke bezittingen van iemand die bewust bij elkaar is neergelegd.
‘De stukken moeten een beetje liefde krijgen’
Voor Eeltink staat in ieder geval vast dat museum De Scheper met de vondst iets heel bijzonders in handen heeft. “Wij hebben nu één van de belangrijkste archeologische bronsvondsten in ons museum staan”, zegt hij glunderend. “Afgelopen zaterdag gaf ik nog een rondleiding aan een aantal archeologen en die waren zeer onder de indruk.” Het museum hoopt dat de resultaten van het onderzoek ook kunnen helpen bij het vinden van geld voor de restauratie van de voorwerpen. Sommige stukken hebben last van corrosie en zijn aan behandeling toe. “Ze moeten een keer een beetje liefde krijgen”, zegt Eeltink. Voor die noodzakelijke behandeling beschikt het museum momenteel over onvoldoende financiële middelen. De hoop is dat daar verandering in komt, zodat de bijzondere voorwerpen voor toekomstige generaties bewaard kunnen blijven en het verhaal van de mysterieuze Vorstin van Eibergen ook in de toekomst verteld kan worden.
Door Omroep Gelderland
