BERKELLAND – De nieuwste prognose van opiniepeiler Maurice de Hond laat zien dat lokale partijen bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 verder zullen groeien, en Berkelland vormt daarop geen uitzondering. In zijn analyse benadrukt De Hond dat juist gemeenten waar lokale partijen al langere tijd stevig verankerd zijn, of waar lokale kwesties sterk leven, een duidelijke verschuiving richting lokale lijsten kunnen verwachten. Berkelland past precies in dat profiel, omdat hier twee lokale partijen deelnemen: Samen voor Berkelland van lijsttrekker Bouke Winters en Samen D’ran onder leiding van lijsttrekker Han Boer. Volgens De Hond is de kans groot dat een van deze twee partijen woensdag als grootste uit de bus komt.
Landelijke trend
De landelijke trends die De Hond schetst vormen het kader waarin ook Berkelland zich bevindt. GroenLinks-PvdA lijkt landelijk de grootste partij te worden, maar dat betekent niet automatisch dat die trend zich in elke gemeente vertaalt naar een overwinning. De Hond wijst erop dat lokale partijen in veel gemeenten sterker zijn dan landelijke partijen, een ontwikkeling die al jaren zichtbaar is en dit jaar opnieuw lijkt door te zetten. Op de door hem gepubliceerde kaart waarin per gemeente de grootste verwachte partij wordt gemarkeerd, kleuren tal van plaatsen lichtblauw, wat volgens zijn legenda betekent dat een lokale partij de verkiezingen wint. Berkelland behoort tot die groep.
Eigen leefomgeving
Dat lokale partijen het zo goed doen, heeft volgens De Hond te maken met het feit dat landelijke partijen lang niet overal meedoen, terwijl kiezers tegelijkertijd de gemeentepolitiek steeds meer zien als het domein waar besluiten worden genomen die dichtbij hun eigen leefomgeving liggen. Daar komt bij dat landelijke partijen die wel deelnemen, niet in elke gemeente even sterk zijn. De VVD lijkt bijvoorbeeld landelijk te gaan verliezen, terwijl GroenLinks-PvdA juist winst boekt. BBB, dat in 2022 nog niet zelfstandig meedeed aan de gemeenteraadsverkiezingen, lijkt volgens De Hond in de 28 gemeenten waar de partij nu wel deelneemt geen grote doorbraak te realiseren. Dat betekent dat landelijke partijen in veel gemeenten het speelveld overlaten aan lokale lijsten, waardoor die laatste extra momentum krijgen. In een gemeente als Berkelland, waar de kiezers al langer sterk georiënteerd zijn op lokale politiek, pakt dat effect volgens de prognose extra gunstig uit voor de twee lokale lijsten.
Opkomst
Een ander element dat de uitslag kan beïnvloeden, is de verwachte opkomst. De Hond gaat landelijk opnieuw uit van ongeveer 50 procent, vergelijkbaar met eerdere gemeenteraadsverkiezingen. In Berkelland ligt dit altijd wel wat hoge (vorige keer rond de 60%). Een relatief lage opkomst betekent dat elke stem zwaarder doorweegt in de uiteindelijke uitslag. In een gemeente waar twee lokale partijen elkaar naar verwachting dicht zullen benaderen, kan een paar procent verschil al genoeg zijn om de verhoudingen op scherp te zetten.
Wat verder opvalt in de analyse is dat gemeenten met een omvang vergelijkbaar met die van Berkelland, tussen de 25.000 en 50.000 inwoners, traditioneel hoge scores laten zien voor lokale partijen. Bij de afgelopen verkiezingen lag dat aandeel daar rond de 40 procent. De verwachting is dat dit percentage nog iets gaat stijgen, waardoor de kans dat een lokale partij als grootste eindigt aanzienlijk is. Bij de afgelopen verkiezingen lag dat aandeel daar rond de 40 procent. De verwachting is dat dit percentage nog iets gaat stijgen, waardoor de kans dat een lokale partij als grootste eindigt aanzienlijk is. De aanwezigheid van twee lokale lijsten in Berkelland versterkt die trend, omdat kiezers binnen de lokale stroming een keuze kunnen maken tussen twee verschillende profielen, zonder een overstap naar een landelijke partij te hoeven maken. In Berkelland deden in 2022 drie lokale partijen mee. Gemeente Belangen Berkelland (2 zetels) en Ondernemend Berkelland (5 zetels) die nu samen op zijn gegaan in de politieke groepering Samen D’ran en de Berkellandse Burgerpartij (1 zetel) die besloten heeft zich zelf op te heffen.
Verschuiving door onrust
De Hond wijst er verder op dat gemeenten met lokale onrust of grote thema’s die de leefbaarheid raken, vaak een extra verschuiving richting lokale lijsten laten zien. Berkelland is een uitgesproken voorbeeld waar de afgelopen vier jaar politieke onrust was. Ook spelen enkele debatonderwerpen die stevig lokaal zijn verankerd, zoals woningbouw, veiligheid, asiel en het behoud van voorzieningen, zoals zwembaden en sporthallen. Thema’s die meestal gunstig uitpakken voor partijen die zich presenteren als lokaal geworteld en minder gebonden aan landelijke koersen. De conclusie van de prognose is duidelijk: de landelijke trends geven richting, maar in Berkelland lijken vooral de lokale krachten het verschil te gaan maken. Met twee prominente lokale partijen aan de start van de verkiezingen en een landelijk beeld waarin lokale lijsten meer dan een derde van alle stemmen kunnen halen, is de verwachting dat Berkelland op 18 maart een lokale winnaar krijgt. Welke van de twee dat wordt, blijft nog spannend, maar volgens De Hond is de kans groot dat de uitslag in Berkelland de groei van de lokale politiek krachtig zal bevestigen.
