ANALYSE – Het CDA in Berkelland is met gekromde tenen aangeschoven bij de nieuwe informateur Erik Haverkort om te praten over een raadsakkoord. De grootste partij heeft de teugels niet in handen. Heeft het CDA de slag gemist of was die niet te winnen?
De euforie na de verkiezingsuitslag, het CDA ging van zes naar acht zetels, is verdwenen. De fractie is hardhandig uit de feestroes wakker geschud en lijkt hooguit nog een parttime wethouder (0,6) te kunnen leveren. In plaats van vier jaar lang als grootste fractie mede de politieke koers te kunnen bepalen, met twee wethouders in het college.
Eerste stap
Het CDA hoopte met verkenner Jurgen van Houdt, burgemeester van Rjjssen-Holten, een eerste stap naar een coalitie te kunnen zetten. Van Houdt (ChristenUnie) kwam met een tweesporen-voorstel: dat het CDA als grootste partij met PRO en Samen voor Berkelland zou gaan praten over een mogelijke coalitie. Óf met alle zes partijen om tafel voor een raadsakkoord, waarbij elke partij een parttime wethouder (0,6 fte) gaat leveren.
De gedachte achter het plan voor de eventuele coalitie was om het CDA als grootste fractie te koppelen aan de vier zetels van fusiepartij PRO en grote winnaar Samen voor Berkelland (SvB), want van één naar vijf zetels. De eerste informateur verklaarde daar niet omheen te kunnen, hoewel SvB en PRO qua politieke koers mijlenver uit elkaar liggen.
Dat voorstel werd door SvB, Samen D’ran, VVD en BBB van tafel geveegd. Daarmee werd de onderlinge verhouding voor de nieuwe raadsperiode gelijk duidelijk, namelijk dat het CDA met PRO niet verder komt dan twaalf zetels, tegenover vijftien bij De Vier.
Mes op tafel
Van Houdt was zichtbaar aangeslagen. Géén evaluatie van zijn voorstel, maar direct het mes op tafel en inzetten op een koers met evenveel zeggenschap (lees: 0,6 wethouder) voor alle zes fracties. Op voorspraak van SvB en met steun van de VVD, die als enige partij in het verkiezingsprogramma al inzette op een raadsbreed akkoord.
Samen D’ran en BBB hadden eventueel ook wel willen inzetten op een coalitie van De Vier, zodat CDA en PRO direct al veroordeeld zouden zijn tot een rol de oppositie. Zover is het (nog) niet gekomen. Het CDA was zichtbaar verontwaardigd door de in haar ogen onfatsoenlijke behandeling van Van Houdt en het negeren van de verkiezingsuitslag met CDA als grootste partij.
Pragmatische afslag
Daar had met name Samen D’ran geen boodschap aan. Fractievoorzitter Han Boer, die weer wethouder wil worden, wees er op dat er in Berkelland rechts van het midden is gekozen. Hoewel Boer met D66 tot de linkerkant van het midden gerekend mocht worden, lijkt hij Samen D’ran een pragmatische afslag te hebben genomen.
De nieuwe fusiepartij PRO wil graag aan het stuur blijven, want met Betsy Wormgoor leverde de PvdA een gedegen en betrouwbare wethouder. Het CDA wil uiteraard ook leidend zijn, maar tegen welke prijs? Wordt de wethouderskandidaat van het CDA bijvoorbeeld afgescheept met een ondergeschikte portefeuille, wat doet de grootste partij dan? Dan toch maar een rol in de oppositie?
Mogelijk hoopt het CDA dat er bij De Vier nog spijtoptanten komen, zoals ook na het wegsturen van de drie wethouders is gebeurd. Zet het CDA daar op in? De kans daarop lijkt ditmaal klein, zodat het bij een verhouding van 15-12 blijft, in de ogen van De Vier dé verkiezingsuitslag. Zoals Boer het zei, Berkelland heeft rechts van het midden gekozen, met PRO als enige linkse partij.
Reddingsboei
Had het CDA dat scenario kunnen voorkomen? Het laatste jaar moest het CDA al regelmatig lijdzaam toekijken als de fracties van het (toekomstige) Samen D’ran, VVD, BBB en ook SvB elkaar al vonden op gezamenlijke onderwerpen. Dat was een scenario dat langzaam maar zeker voor het CDA als een donkere wolk boven de nieuwe periode kwam te hangen.
Het CDA wist dat de vertrouwde kopstukken zouden blijven zitten en dat er met alleen PRO aan de zijde geen meerderheid kon worden behaald. De reddingsboei had de VVD kunnen zijn. Er zouden ook pogingen ondernomen zijn om weer tot elkaar te komen, maar die zouden op niets zijn uitgelopen.
‘Op de inhoud’
De liberalen hebben de koers vastgezet op een raadsbreed akkoord. “We gaan per onderwerp op de inhoud”, aldus VVD-fractievoorzitter Marcellino Kropman. Hij is ook met de nieuwe informateur gekomen, Erik Haverkort uit Eefde, voormalig VVD-fractievoorzitter in Lochem én Kamerlid. Haverkort is in gesprek met alle partijen en zal mogelijk 26 mei zijn bevindingen presenteren tijdens de raadsvergadering in Berkelland.
De VVD heeft, nota bene met drie zetels, de troefkaarten in handen. De liberalen waren ooit een bijna natuurlijke partner van het CDA als het op een coalitie aankwam, maar die samenwerking is momenteel verder weg dan ooit te voren. Wat daarvan ook de oorzaak moge zijn, het CDA is er niet in geslaagd weer nader tot de VVD te komen, hetgeen wel een voorwaarde is om de verkiezingswinst een geslaagd vervolg te geven.
Het CDA had na de verkiezingsuitslag twee wethouders voor ogen, maar gezien de huidige koers van informateur Erik Haverkort dreigt het een deeltijdwethouder (0,6 fte) te worden. Mits het aantal van zes wethouders in de praktijk niet als werkbaar wordt gezien, anders kunnen het er wel eens vier worden. Van De Vier.
Door Domien Esselink van REGIO8
Foto: CDA tijdens de uitslagenavond
