Willem Sluiter schittert op adventsexpositie in Borculo

BORCULO – De viering van vier eeuwen Willem Sluiter (1627-1673) begint dit jaar al. Een adventsexpositie in de Joriskerk in Borculo, rond unieke handschriften van de lang zeer populaire dichter/dominee uit Eibergen, zijn lofzang op Maria, zijn relatie tot kunstenares Gesina ter Borch en tot Berkelland, vormt de aftrap. Theoloog der Nederlanden Arnold Huijgen houdt er op dinsdagavond 15 december (aanvang 19.30 uur, gratis toegang) een lezing bij over Sluiters verrassend actuele Lof der Heilige Maagt Maria. De expositie Hand, land en lofzang van Willem Sluiter wordt op zaterdagmiddag 12 december geopend, met passende zang, muziek en korte lezingen. Deze middag en op de zaterdagen 19 december en 2 januari heeft iedereen er tussen 13 en 17 uur vrije toegang.

Sluiternazaat Hetta Versteeg-Schönfeld schonk aan de Stichting Willem Sluiter vorig jaar twee unieke handschriften, waarvan er één betrekking heeft op zijn lofzang op Maria. Om iedereen hiervan mee te laten genieten wordt nu een expositie gehouden. Hiervoor is ook ander belangrijk materiaal verzameld over zijn handschriften, waaronder een door streekhistoricus Bennie te Vaarwerk (1958-2018; oprichter Willem Sluiter Prijs) ontdekt gelegenheidsgedicht, dat verwijst naar rivier de Berkel, die vanuit Billerbeck in Duitsland langs Eibergen en Borculo naar de IJssel bij Zutphen stroomt. Daarom schenkt de expositie ook aandacht aan Sluiter als belangrijkste Berkeldichter. Tevens wordt erin in verwezen naar de bewogen geschiedenis van de Heerlijkheid Borculo, waar die van de dichter nauw mee was verweven.

Rode draad in de expositie vormt de relatie tussen Sluiter en de Zwolse kunstenares Gesina ter Borch, aan wie hij een verzoek in dichtvorm richtte voorin zijn bundel Lof der Heilige Maagt Maria, die hij haar schonk en waarvan na lang zoeken het origineel werd teruggevonden in de Athenaeumbibliotheek in Deventer. Een tip over het gedicht in 2021 van voormalig Zwols stadsdichter Alet Boukes heeft in de afgelopen jaren geleid tot allerlei ontdekkingen en nieuwe inzichten en bracht de Sluiteronderzoekers in contact met de Amerikaanse kunsthistorica Elissa Auerbach, die nog in deze eeuw wees op de invloed van Sluiters lofzang op Maria en de illustraties hierin op de veranderde, meer wereldse beeldvorming van Maria in de Nederlanden.

Steun van de Gilles Hondius Foundation maakte het mogelijk Arnold Huijgen, auteur van het beste theologische boek 2021/2022: Maria: Icoon van genade, de opdracht te geven zich te verdiepen in Sluiters lofzang op Maria en hierover op 15 december een lezing te houden, onder de titel Een brug tussen protestant en katholiek: Willem Sluiter over Maria. In nauwe samenwerking met de werkgroep verkennen en ontmoeten van Protestantse Gemeente De Wijngaard is voor de lezing een vrij toegankelijke avond georganiseerd in de Joriskerk in Borculo (inloop vanaf 19 uur, aanvang 19.30 uur) bij de expositie, omlijst met bij Maria passende zang en muziek van een projectkoor onder leiding van Gerlien Hilhorst en organist Klaas van Marle. Beiden werken muzikaal ook mee aan de vrij toegankelijke opening van de expositie op 12 december vanaf 13.30 uur door Betsy Wormgoor, wethouder cultuur van de gemeente Berkelland. Verder staan op het programma korte lezingen van onder anderen dichter, journalist en natuurvertaler Sander Grootendorst over Sluiter en Staring en van Arend Heideman (Sluiteronderzoeker en inrichter van de expositie). Gert Oosterom treedt op met Sluiterliederen, waarbij zijn dochter Mathilde hem begeleidt op een oud muziekinstrument, een virginaal.

Steun voor de expositie ontving de Stichting Willem Sluiter van het Cultuurfonds, de Stichting Fonds 2013 en Culturije.